Beroepsziekten: het stille probleem dat meer aandacht verdient

“We moeten beroepsziekten niet zien als iets van vroeger. Ze zijn er nog steeds, elke dag,” zegt Aukje Huurman, bedrijfsarts en stafarts bij Capability. “Het is belangrijk dat we ze blijven signaleren en onderkennen wanneer ze zich voordoen. Alleen dan kunnen we er ook echt iets aan doen. Wat mij betreft mag daar nog meer aandacht voor komen.”

Vaak pas zichtbaar als het te laat is

Wanneer we het hebben over beroepsziekten, denken veel mensen aan asbest of stoflongen. “Asbest is inderdaad een bekend voorbeeld, maar ook meteen een lastige,” legt Aukje uit. “De blootstelling vond vaak tientallen jaren geleden plaats, in een tijd dat de gevaren nog niet volledig bekend waren. De gezondheidsklachten, zoals longkanker of mesothelioom, kwamen vaak pas veel later aan het licht. Soms als mensen al lang ergens anders werkten of zelfs met pensioen waren. Dan is het bijna onmogelijk om precies vast te stellen wáár en wánneer iemand ziek is geworden. En juist daardoor blijven veel beroepsziekten onder de radar.”

Dat maakt volgens haar het belang van bewustwording vandaag de dag des te groter. “We moeten voorkomen dat we over twintig jaar opnieuw zeggen: ‘Hadden we dat toen maar beter in de gaten gehouden.’”

Beroepsziekten anno nu

Asbest is een voorbeeld uit het verleden, maar ook nu lopen mensen risico’s op hun werk. “Denk aan schilders die jarenlang met oplosmiddelen werken en daardoor hersenschade oplopen of kappers die carpaletunnelsyndroom ontwikkelen doordat ze jarenlang, herhalende handbewegingen maken,” zegt Aukje. “Of zorgmedewerkers met chronische rugklachten door tillen en draaien. Lassers, schoonmakers en medewerkers in de bouw worden blootgesteld aan fijnstof, lawaai of trillingen. En vergeet de psychische beroepsziekten niet: mensen die structureel te veel werkdruk ervaren of te weinig invloed hebben op hun werk. Ook dat zijn ziekmakende werkomstandigheden.”

Aukje vertelt ook over een chirurg die een ernstige allergie ontwikkelde voor latexhandschoenen. “Dat klinkt misschien als iets kleins, maar voor hem betekende het dat hij zijn werk niet meer veilig kon doen. Dat heeft een diepe impact, zowel professioneel als persoonlijk. Het laat zien dat beroepsziekten niet altijd groots en zichtbaar zijn. Soms gaat het om kleine, maar ingrijpende veranderingen die iemands loopbaan volledig op z’n kop kunnen zetten.”

De signaalfunctie van de bedrijfsarts

De bedrijfsarts speelt een sleutelrol in het herkennen en melden van beroepsziekten. “Wij zien vaak de eerste signalen tijdens het spreekuur. Toch wordt er nog te weinig geregistreerd,” vertelt Aukje. “Soms omdat we twijfelen of het echt beroepsgerelateerd is, vaak omdat het lastig te bepalen is. En wat ook meespeelt: administratief is het niet eenvoudig om het goed vast te leggen. Maar elke melding helpt. Het maakt het probleem zichtbaar en dat is de eerste stap naar preventie.”

Gelukkig is die bewustwording groeiende. “We kijken kritisch naar patronen en bespreken het proactief binnen ons team. Als meerdere medewerkers bij dezelfde werkgever vergelijkbare klachten hebben, moet er een alarmbel afgaan. Dat vraagt aandacht én actie, precies waar Capability voor staat.”

In lijn met de Arbovisie 2040

De SER en het ministerie van SZW schetsen in de Arbovisie 2040 een toekomst waarin gezond en veilig werken de norm is. Beroepsziekten moeten dan zoveel mogelijk worden voorkomen, niet achteraf geconstateerd. “Die visie sluit naadloos aan bij onze aanpak,” zegt Aukje. “Wij willen niet wachten tot mensen ziek worden, maar eerder signaleren, bespreken en ingrijpen. Dat vraagt om samenwerking tussen werkgevers, werknemers en arboprofessionals. En om een cultuur waarin het normaal is om te praten over risico’s.”

Volgens Aukje ligt daar een belangrijke opdracht voor de komende jaren. “We moeten af van het idee dat beroepsziekten erbij horen. Iedere melding, ieder gesprek en iedere stap vooruit helpt om werk een stukje gezonder te maken. En een gezonde, veilige werkplek zou vanzelfsprekend moeten zijn.”

Gezond werk begint met aandacht. En groeit met actie. Precies waar Capability voor staat.

Meer lezen? Ontdek ook onze andere kennisbankartikelen.