Wat is het verschil tussen een arbodienst en een bedrijfsarts?

Een arbodienst en een bedrijfsarts zijn niet hetzelfde, hoewel ze nauw samenwerken. Een arbodienst is een gecertificeerde organisatie die werkgevers ondersteunt bij alles rondom gezond en veilig werken: van verzuimbegeleiding tot preventie en re-integratie. Een bedrijfsarts is een medisch specialist die onderdeel uitmaakt van die arbodienst en eindverantwoordelijk is voor de medische beoordeling van zieke medewerkers. Het verschil zit hem in de breedte van de dienstverlening versus de medische expertise. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over beide rollen, zodat je als werkgever precies weet waar je aan toe bent.

Wat doet een arbodienst precies?

Een arbodienst is een gecertificeerde organisatie die werkgevers helpt bij het naleven van arbo-wetgeving, het begeleiden van zieke medewerkers en het voorkomen van verzuim. De dienstverlening is breed: van de eerste verzuimmelding tot de volledige re-integratie van een medewerker, en van preventieve maatregelen tot advies over een gezonde werkomgeving.

Concreet omvat de rol van een arbodienst onder andere:

• Het opstarten en begeleiden van verzuimprocessen zodra een medewerker zich ziekmeldt
• Het inzetten van de juiste interventies om herstel te bevorderen
• Het adviseren over preventie, zoals het uitvoeren van een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E)
• Het ondersteunen van werkgevers bij re-integratietrajecten en wettelijke verplichtingen
• Het bieden van een preventief spreekuur waar medewerkers op eigen initiatief gezondheidsvragen kunnen stellen

Een arbodienst werkt altijd met een multidisciplinair team. Naast bedrijfsartsen zijn er ook verzuimmanagers en andere specialisten actief die samen zorgen voor een integrale aanpak. Het doel is niet alleen om uitgevallen medewerkers zo snel mogelijk weer aan het werk te krijgen, maar ook om uitval in de eerste plaats te voorkomen. Vroegsignalering van gezondheidsrisico’s op de werkvloer speelt daarin een centrale rol.

Wat is de rol van een bedrijfsarts?

Een bedrijfsarts is een medisch specialist die eindverantwoordelijk is voor de verzuimbegeleiding van medewerkers. Hij of zij beoordeelt de medische situatie van een zieke werknemer, adviseert over de mogelijkheden tot herstel en terugkeer naar werk, en is de verbindende schakel tussen de medische wereld en de werkvloer.

De bedrijfsarts opereert altijd binnen een arbodienst, maar heeft een eigen, onafhankelijke medische positie. Dat betekent dat de bedrijfsarts uitsluitend handelt vanuit medisch-professioneel oogpunt en niet in dienst staat van de werkgever. Enkele kernverantwoordelijkheden van de bedrijfsarts zijn:

• Het medisch beoordelen van de belastbaarheid van een zieke medewerker
• Het adviseren over mogelijke aanpassingen in werk of werktijden (passend werk)
• Het opstellen van een probleemanalyse bij langdurig verzuim
• Het bewaken van de voortgang in het re-integratietraject
• Het beantwoorden van preventieve gezondheidsvragen van medewerkers via een spreekuur

De bedrijfsarts werkt nauw samen met de verzuimmanager. Waar de verzuimmanager regelmatig contact heeft met de medewerker en de werkgever over het verloop van het verzuim, is de bedrijfsarts degene die de medische eindverantwoordelijkheid draagt. Samen vormen zij de kern van een effectieve verzuimaanpak.

Wat is het verschil tussen een arbodienst en een bedrijfsarts in de praktijk?

Het belangrijkste verschil in de praktijk is dat een arbodienst een organisatie is en een bedrijfsarts een persoon met een specifieke medische rol binnen die organisatie. De arbodienst regelt het gehele proces rondom verzuim en gezond werken; de bedrijfsarts levert de medische expertise die daarvoor nodig is.

Een praktisch voorbeeld maakt dit duidelijk. Wanneer een medewerker zich ziekmeldt, neemt de arbodienst de regie over het verzuimproces. Een verzuimmanager houdt contact met de medewerker, brengt de situatie in kaart en adviseert over vervolgstappen. Pas wanneer er een medische beoordeling nodig is, of wanneer het verzuim langer duurt, komt de bedrijfsarts in beeld. De bedrijfsarts beoordeelt dan wat medisch verantwoord is en wat de medewerker nog wel of niet kan.

Het onderscheid is ook zichtbaar bij preventie. Een arbodienst kan een RI&E uitvoeren, een vitaliteitsjaarplan opstellen of trainingen aanbieden. De bedrijfsarts kan daarbinnen specifieke medische adviezen geven, maar de bredere aanpak voor het voorkomen van werkstress, burn-out of andere gezondheidsrisico’s op de werkvloer is een taak van de arbodienst als geheel.

Moet een werkgever een arbodienst, een bedrijfsarts, of beide hebben?

Elke werkgever met personeel is wettelijk verplicht aangesloten te zijn bij een gecertificeerde arbodienst. Een bedrijfsarts maakt altijd deel uit van die arbodienst. Je kunt dus niet kiezen: wie een arbodienst heeft, heeft automatisch toegang tot een bedrijfsarts.

De wet schrijft voor dat werkgevers samenwerken met een gecertificeerde arbodienst om medewerkers te beschermen tegen gezondheidsrisico’s op de werkvloer en om uitgevallen medewerkers te begeleiden naar herstel. Een losse bedrijfsarts inhuren zonder de structuur van een gecertificeerde arbodienst voldoet in de meeste gevallen niet aan de wettelijke eisen.

Voor MKB-werkgevers is het belangrijk te weten dat de verplichting geldt ongeacht de omvang van het bedrijf. Ook als je maar een handvol medewerkers hebt, ben je verplicht een arbocontract af te sluiten. Wat dat contract precies inhoudt en welke diensten daarin zijn opgenomen, verschilt per aanbieder.

Wanneer spreek je de bedrijfsarts aan en wanneer de arbodienst?

Als werkgever heb je doorgaans contact met de arbodienst als geheel, niet rechtstreeks met de bedrijfsarts. De arbodienst is je eerste aanspreekpunt bij een ziekmelding, bij vragen over re-integratie, of bij het opstellen van een verzuimbeleid. De bedrijfsarts wordt ingeschakeld zodra er een medische beoordeling nodig is.

In de praktijk verloopt dit als volgt:

• Contact met de arbodienst: bij een nieuwe ziekmelding, vragen over de voortgang van een verzuimtraject, advies over preventie of het uitvoeren van een RI&E
• Contact met de bedrijfsarts: bij twijfel over de belastbaarheid van een medewerker, bij een probleemanalyse na zes weken verzuim, of wanneer een medewerker zelf een spreekuur wil bijwonen

Medewerkers hebben ook het recht om zelf een afspraak te maken bij de bedrijfsarts via een preventief spreekuur. Dat hoeft niet via de werkgever te verlopen. Dit maakt vroegtijdige signalering van gezondheidsproblemen mogelijk, nog voordat er sprake is van daadwerkelijk verzuim. Voor werkgevers die duurzame inzetbaarheid van medewerkers serieus nemen, is dit een waardevolle mogelijkheid.

Wat zijn de gevolgen als je geen gecertificeerde arbodienst hebt?

Een werkgever zonder gecertificeerde arbodienst loopt aanzienlijke risico’s. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan bij een controle een boete opleggen. Bovendien kan het UWV bij langdurig verzuim een loonsanctie opleggen als blijkt dat de re-integratie niet correct is verlopen, mede doordat er geen arbodienst betrokken was.

De gevolgen zijn niet alleen financieel. Zonder arbodienst ontbreekt ook de structuur om verzuim tijdig te signaleren en aan te pakken. Dat betekent dat problemen zoals werkstress of een dreigende burn-out langer onopgemerkt blijven, waardoor de kans op langdurig verzuim toeneemt. De kosten van loondoorbetaling bij ziekte kunnen gedurende twee jaar fors oplopen, en dat is een last die de meeste MKB-ondernemers liever voorkomen.

Naast de wettelijke verplichting is een arbodienst dus ook gewoon een verstandige investering in de gezondheid en vitaliteit van je medewerkers. Een goede arbodienst helpt je niet alleen te voldoen aan de wet, maar ook om een gezonde werkomgeving te creëren waar mensen willen blijven werken.

Hoe Capability helpt bij verzuimbegeleiding en preventie

Capability is een gecertificeerde arbodienst die werkgevers volledig ontzorgt, van de eerste verzuimmelding tot een structurele aanpak voor duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Capability werkt met een eigen multidisciplinair team van verzuimmanagers, bedrijfsartsen en co-experts, zodat werkgevers altijd de juiste begeleiding krijgen op het juiste moment.

Wat Capability concreet biedt:

• Verzuimopvolging vanaf dag 4, standaard inbegrepen zonder verborgen kosten
• Een vaste teamcoördinator en eigen stafartsen als verbindende schakel
• Een preventief spreekuur waar medewerkers zelf gezondheidsvragen kunnen stellen aan een bedrijfsarts
• Ondersteuning bij het opstellen van een RI&E en een vitaliteitsjaarplan
• Het innovatieve platform Qragt voor vroegsignalering van verzuimrisico’s
• Snelle interventies zonder lange wachttijden, voor een verantwoord en duurzaam herstel

Capability richt zich in het bijzonder op het MKB en biedt een modulaire arbodienst voor MKB-bedrijven die aansluit bij de schaal en het tempo van jouw organisatie. Of je nu net begint met het structureren van je arbobeleid of al op zoek bent naar betere verzuimpreventie voor je bedrijf: Capability denkt actief met je mee. Wil je weten wat Capability voor jouw organisatie kan betekenen? Neem contact op of bekijk direct de mogelijkheden via de bestelstraat van Capability.